Бошқарманинг асосий вазифалари ва функциялари

Bosh boshqarmaning vazifalari va funksiyalari

1.Bosh boshqarmaning asosiy vazifalari bo‘lib quyidagilar hisoblanadi:

hududning ijtimoiy-iqtisodiy, industrial rivojlanishi, kambag‘allikni qisqartirishning istiqbolli ustuvor strategik yo‘nalishlari, uzoq, o‘rta va qisqa muddatli prognozlar va hududlarni kompleks rivojlantirish, tarkibiy o‘zgartirishlar, iqtisodiyot tuzilmasini diversifikasiya qilish dasturlari asosida hududning sanoat salohiyatini va eksportbop mahsulot ishlab chiqarishni jadal rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish;

tegishli vazirlik va idoralarning hududiy bo‘linmalari, ho‘jalik boshqaruvi organlari bilan hamkorlikda kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha dasturlarni ishlab chiqish, amalga oshirish va muvofiqlashtirish;

hududning tabiiy xom ashyo va mehnat resurslarini hamda “nisbiy ustunligi”ni inobatga olgan holda ularni rivojlantirishga turtki beradigan omillar va yo‘nalishlarni belgilab olish hamda amalga oshirish;

shahar va qishloqlardagi uzoq muddatli demografik tendensiyalarni tahlil qilish, jadal sanoatlashtirish sharoitida shaharlarning demografik sig‘imlari hamda ishchi kuchiga bo‘lgan ehtiyojini prognoz qilish va shu asosda urbanizatsiya ko‘lamlarini belgilash - mavjud shaharlarni kengaytirish yoki yo‘ldosh shaharchalarni yaratish yuzasidan takliflar tayyorlash;

agrar sektorda tuzilmaviy o‘zgartirishlar, qishloq xo‘jaligi xom ashyosini qayta ishlash sohalarini chuqur tahlil qilish va takliflar ishlab chiqish;

hududlarda sanoat zonalarini tashkil etish, ularni joylashtirish va rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish;

ilg‘or xorijiy tajribalar asosida hududlarni rivojlantirishning milliy metodologik asoslari va yondashuvlarini ishlab chiqish va takomilashtirish.

     2.Bosh boshqarma o‘ziga yuklatilgan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni bajaradi:

a) makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni tizimli tahlil qilish va rejalashtirish sohasida:

hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasini tizimli tahlil qilib boradi;

nomutanosibliklar, mavjud zaxiralar va ishlab chiqarishga jalb qilinmagan mineral xom ashyo resurslari, mehnat va ishlab chiqarish salohiyatini aniqlaydi;

viloyatni rivojlantirish maqsadlari va ustuvor yo‘nalishlaridan kelib chiqib, hududlar iqtisodiyotini isloh qilish, barqaror va muvozanatli rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

hududlarni kompleks rivojlantirish, shuningdek, hududlar iqtisodiyotini tarkibiy o‘zgartirish va diversifikasiya qilishni chuqurlashtirish bo‘yicha qisqa, o‘rta va uzoq muddatli dasturlar ishlab chiqadi;

hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish holati, hududlarni kompleks rivojlantirish bo‘yicha tasdiqlangan dasturlarni va prognoz ko‘rsatkichlari bajarilishi bo‘yicha tahliliy ma'lumotlar tayyorlaydi;

asosiy turdagi oziq-ovqat va nooziq-ovqat mahsulotlari narxlarini o‘rganish, shuningdek, ularni muvofiqlashtirish va ta'sirchan  choralar belgilash yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

b) kambag‘allikni qisqartirish va tadbirkorlikni rivojlantirish sohasida:

tegishli vazirlik va idoralarning hududiy bo‘linmalari, xo‘jalik boshqaruvi organlari bilan hamkorlikda kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha dasturlar ishlab chiqilishi va amalga oshirilishi bo‘yicha monitoring olib boradi;

aholi turmush darajasi va sifatini oshirish, ularning daromadlari o‘sishini va xarid qobiliyatini oshirishni ta'minlash bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

aholining alohida qatlamlarini manzilli himoya qilish va qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

aholini ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamini har bir mahalla kesimida o‘rgangan holda, ularda tadbirkorlik ko‘nikmalarini shakllantirish choralarini ko‘radi;

faoliyatini vaqtincha to‘xtatgan tadbirkorlik sub'ektlari faoliyatini tiklash va ishlab turgan tadbirkorlik sub'ektlari faoliyatini kengaytirish bo‘yicha choralar ko‘radi;

tuman va shaharlar iqtisodiyoti o‘sishiga turtki beradigan soha va yo‘nalishlarni belgilash va tadbirkorlikni shu sohalarda rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

shakllantirilgan ro‘yxatlar asosida tadbirkorlikka va kasb-hunar egallashga qiziqishi bor fuqarolarni o‘qitishni tashkil qiladi. Bu jarayonlarga katta yutuqlarga erishgan tadbirkorlarni, nodavlat tashkilotlarni faol jalb qiladi, master klasslar (namuna darslari) va treninglar tashkil etadi;

tijorat banklari bilan hamkorlikda tayyor biznes loyihalarni ishlab chiqadi, o‘z biznesini boshlash istagida bo‘lgan fuqarolarga taqdim etadi;

mahallalarda vaqtincha bo‘sh turgan yer maydonlari va binolarni tadbirkorlikka ishtiyoqi bo‘lgan  fuqarolarga “nol'” stavkada ijaraga berish ishlarini tashkil etadi;

tadbirkolik faoliyatini boshlagan fuqarolar tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlarni sotish bo‘yicha bozorlar topishga ko‘maklashadi;

investisiya loyihalari doirasida yaratiladigan ish o‘rinlarining sohalar, kasblar kesimida doimiy yangilab boriladigan ma'lumotlar bazasini shakllantirishni tashkil qiladi;

tomorqasidan foydalanish layoqati bo‘lmagan fuqarolarga Fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi, Yoshlar ittifoqi bilan birgalikda tomorqa xo‘jaliklarini yuritishda ko‘maklashish ishlarini tashkil qiladi (erlarni chopish, sug‘orish, ekin ekish v.b.);

d) qishloq xo‘jaligi sohasida:

agrar sektorda tuzilmaviy o‘zgartirishlar bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

qishloq xo‘jaligini rivojlantirish, qishloq xo‘jaligi ekinlarini maqbul joylashtirish, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirishda qo‘shimcha zaxiralarni aniqlash bo‘yicha takliflar tayyorlaydi;

qishloq xo‘jaligini rivojlantirish yo‘nalishlari va ko‘rsatkichlarini, shuningdek, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini chuqur qayta ishlash bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

e) ijtimoiy soha va inson kapitalini rivojlantirish sohasida:

hududning demografik holati, mehnat resurslari va uning tarkibi, ijtimoiy xizmat ko‘rsatuvchi muassasalari soni, ularning xizmat ko‘rsatish sifati va aholini qamrab olish darajasi, oliy ma'lumotlilar ulushi va migratsiyasi va boshqa muhim ko‘rsatkichlarning statistik va informatsion bazasini shakllantiradi;

inson kapitalini ko‘paytirish va undan unumli foydalanish orqali viloyat iqtisodiy rivojlanish salohiyatini oshirish, shuningdek, o‘rta va uzoq muddatlarda mintaqaviy rivojlanish tendensiyalari tahlili asosida ta'lim, sog‘liqni saqlash, sport va boshqa ijtimoiy sohalarni rivojlantirish bo‘yicha hududiy strategiyalarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

ta'lim va sog‘liqni saqlash sohasida davlat va xususiy manbaalarni ijtimoiy jihatdan optimal yo‘naltirilishi uchun sharoit yaratish va bunda bozor mexanizmlaridan foydalanish bo‘yicha takliflarni ishlab chiqadi;

tuman (shahar) va qishloqlardagi uzoq muddatli demografik tendensiyalarni tahlil qilish, jadal sanoatlashtirish sharoitida tuman (shahar)larning demografik sig‘imlari hamda ishchi kuchiga bo‘lgan ehtiyojlarini prognoz qilish va shu asosda hududlarni rivojlantirish yuzasidan takliflar tayyorlaydi;

hududlarda, xususan qishloq joylarda ta'lim va sog‘liqni saqlash muassasalarida tor doiradagi mutaxassislarga (tabiiy va aniq fanlar o‘qituvchilari, terapevt, pediatr va boshqalar) bo‘lgan yuqori ehtiyojdan kelib chiqib maqsadli kadrlar tayyorlash natijasida barcha hududlarda ijtimoiy soha muassasalarining sifat jihatdan o‘zaro muvozanatini ta'minlash bo‘yicha dasturlarni ishlab chiqishda taklif beradi;

ta'lim, sog‘liqni saqlash, madaniyat va sport sohalarini rivojlantirish, aholi bandligini ta'minlash tizimida axborot texnologiyalarini qo‘llash orqali sohalardagi tendensiyalarni kuzatib borish, yangi iqtisodiy o‘sish nuqtalarini aniqlash kelgusi modellashtirish mexanizmlarini vazirlik bilan birgalikda joriy etib boradi;

inson kapitalini rivojlantirish, aholining bandlik darajasi va tuzilmasi, ta'lim, sog‘liqni saqlash sohalari, madaniyat va sport sohalarini rivojlantirish bo‘yicha hududiy dasturlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

ta'lim, sog‘liqni saqlash, madaniyat va sport sohalarini rivojlantirish, aholi bandligini ta'minlash dasturlarini amalga oshirish yakunlari bo‘yicha, shuningdek demografik jarayonlar dinamikasi to‘g‘risidagi tahliliy materiallarni hisobot davri uchun tayyorlaydi;

mehnat bozorini rivojlantirish va tartibga solish, aholi bandligini ta'minlash, demografik omillarni va hudud iqtisodiyotini rivojlantirish istiqbollarini hisobga olgan holda ishga joylashtirishning ilg‘or mexanizmlarini joriy etish bo‘yicha takliflarni ishlab chiqadi;

aholi bandligini ta'minlash va yangi ish o‘rinlarini barpo qilish dasturi loyihasini shakllantirish uchun mehnat resurslariga talab va taklif muvozanatining prognoz ko‘rsatkichlarini ishlab chiqadi;

inson kapitalini rivojlantirish yuzasidan xalqaro tashkilotlarning, xususan BMT tarkibidagi tashkilotlar (United Nations Development Programme, World Health Organization, International Labour Organization va boshqalar) tavsiyanomalarini doimiy ravishda o‘rganib boradi va lozim bo‘lganda hududda tadbiq etish bo‘yicha taklif kiritadi;

Bosh boshqarma va tuman (shahar) bo‘limlarida inson kapitalini rivojlantirish indeksi (Human Development Index (HDI), xususan xodimlarning ilmiy salohiyati, bilim va ko‘nikmalari, salomatlik ko‘rsatkichlari to‘g‘risidagi tahliliy ma'lumotlarni tayyorlaydi;

f) sanoatni, jumladan eksportbop mahsulot ishlab chiqarishni rivojlantirish sohasida:

hududlar sanoat salohiyatini jadal rivojlantirish, mineral xom ashyo resurslarini yanada chuqur qayta ishlash bo‘yicha yuqori texnologik ishlab chiqarishlarni yaratish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

yuqori qo‘shilgan qiymatga ega bo‘lgan raqobatbardosh mahsulotlarni ishlab chiqarishni tashkil etish, shuningdek, eksportbop mahsulotlar hajmini ko‘paytirish va turlarini kengaytirish bo‘yicha tavsiyalarni ishlab chiqadi;

hududiy rivojlanish dasturlarini shakllantirish va ularni amalga oshirish, yangi quvvatlarni tashkil qilish va mavjudlarini modernizatsiya qilish ustidan doimiy monitoringni amalga oshiradi;

eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarish loyihalarini investisiya va sanoatni rivojlantirish dasturlariga kiritish, xususan ularni ilg‘or resurs tejamkor va energiya samarador texnologiyalar asosida modernizatsiya, texnik va texnologik qayta jihozlash bo‘yicha takliflar tayyorlaydi;

hududlarda sanoat sohalarini rivojlantirish bo‘yicha investisiya loyihalari, O‘zbekiston Respublikasi  Prezidenti va Hukumatining qarorlari, shu jumladan hududiy rivojlanish, yangi quvvatlarni tashkil qilish va mavjudlarini modernizatsiya qilish dasturlari bajarilishini doimiy tahlil qiladi va monitoringini amalga oshiradi;

sanoatda foydalanishga qayta tiklanadigan, shu jumladan muqobil va past sifatli yoqilg‘ilarni ishlatadigan energiya manbalarini joriy qilish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

hudud sanoatining rivojlanish holati, shu jumladan eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarish, kooperatsiya jarayonlarini kengaytirish, energiya samaradorligini oshirish chora-tadbirlarini amalga oshirish bo‘yicha tahliliy ma'lumotlar tayyorlaydi;

g) sanoat zonalarini rivojlantirish sohasida:

sanoat zonalari hududida joylashtirish uchun ma'muriy kengash qarorlariga asosan taqdim etilgan investisiya loyihalarini tanlash bo‘yicha tanlov amalga oshirish ustidan doimiy monitoring o‘rnatadi;

sanoat zonalari hududida loyihalarni o‘z vaqtida va sifatli amalga oshirish, shu jumladan ishlab chiqarishni tashkil qilish ustidan monitoring o‘rnatish va mavjud muammolarni bartaraf etish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

sanoat zonalari jozibadorligini oshirish va ishtirokchilar uchun qulay sharoitlar yaratish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

tadbirkorlik nisbatan yaxshi rivojlangan va aholi zich joylashgan hududlar atrofida qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan va bo‘sh turgan yer maydonlarida kichik sanoat zonalarini tashkil etish bo‘yicha takliflar tayyorlaydi;

h) davlat ishtirokidagi korxonalarni transformasiya qilish borasida:

hudud iqtisodiy o‘sishiga ta'siri nuqtai nazaridan samaradorligi past bo‘lgan yo‘nalishlarni aniqlash asosida davlat ishtiroki mavjud tarmoq va korxonalarni isloh qilish va hudud iqtisodiyotida davlat ishtirokini kamaytirish bo‘yicha takliflarni ishlab chiqadi;

i) davlat investisiya siyosatini shakllantirish va amalga oshirish borasida:

hududni kompleks rivojlantirish maqsadida investisiyalarni jalb qilish uchun ustuvor soha va tarmoqlarni aniqlash orqali hududiy investisiya siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

iqtisodiy o‘sish uchun zarur bo‘lgan infratuzilmani yaratishga qaratilgan investisiya siyosatini amalga oshirish, ish joylarini tashkil etish va hududni barqaror rivojlantirishni ta'minlovchi infratuzilmaning strategik rivojlanish yo‘nalishlarini belgilab beradi;

 

j) maqsadli dasturlarni ishlab chiqish va infratuzilmani rivojlantirish sohasida:

hududlarni qurilish, yo‘l-transport, kommunikatsiya va ijtimoiy infratuzilmasini rivojlantirish holatini tizimli va kompleks tahlil qiladi;

hududlarda yo‘l-transport, kommunikatsiya va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish bo‘yicha hududiy investisiya dasturlari, investisiya loyihalari, O‘zbekiston  Respublikasi  Xukumatining qarorlarini  shakllantiradi va uning bajarilishi ustidan doimiy monitoring amalga oshiradi;

ishlab chiqarish, muhandislik-kommunikatsiya, transport va ijtimoiy infratuzilmalarni, jumladan kommunal sohani (suv ta'minoti, kanalizasiya, issiqlik manbai, sanitar tozalash) rivojlantirish bo‘yicha tegishli dasturlarga kiritish uchun takliflar ishlab chiqadi;

qurilish, ishlab chiqarish, muhandislik-kommunikatsiya, transport va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish bo‘yicha dasturlar amalga oshirilishi natijalari haqida tahliliy ma'lumotlar tayyorlaydi;

hududlarda iqtisodiy organlar faoliyatiga zamonaviy axborot- kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish va axborot xavfsizligini ta'minlash choralarini ko‘rish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

shahar va shahar posyolkalarining bosh rejalarini, shuningdek, qishloqlar (ovullar) fuqarolar yig‘inlari hududlarini arxitektura-rejalashtirish jihatidan tashkil etish bo‘yicha buyurtmachi funksiyasini bajaradi;

k) urbanizatsiya siyosatini yuritish sohasida:

shaharlarni rivojlantirish bo‘yicha konsepsiya ishlab chiqish va amalga oshirilishini monitoring qilish;

ishlab chiqarish kuchlarini oqilona joylashtirish;

ko‘p kvartirali uy-joylarni muhandislik, transport va ijtimoiy infratuzilma bilan birgalikda qurishni inobatga olgan holda urbanizatsiya jarayonlarini samarali tartibga solishni ta'minlash;

yer uchastkalariga oid zamonaviy bozor mexanizmlarini joriy etish yuzasidan takliflar ishlab chiqish;

jadal sanoatlashtirish sharoitida shaharlarning demografik sig‘imlari hamda ishchi kuchiga bo‘lgan ehtiyojlarini prognoz qilish va shu asosda urbanizatsiya ko‘lamlarini belgilash — mavjud shaharlarni kengaytirish yoki yo‘ldosh shaharchalarni yaratish yuzasidan takliflar tayyorlash;

yangi barpo etiladigan yo‘ldosh shaharlar aholisining yashash sharoiti darajasini yanada oshirish hamda bosh reja ishlab chiqilishida faol ishtirok etish;

ijtimoiy, muhandislik-kommunikatsiya va yo‘l-transport infratuzilmalari mavjud yo‘ldosh-shaharlar bunyod etilishini hisobga olgan holda shahar aglomeratsiyalarini shakllantirishni boshqarish;

uy-joy qurilish bozorini ipoteka kreditlari orqali rivojlantirish hamda mavjud uy-joy fondini boshqarish tizimini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish;

 

l) jahon hamjamiyati bilan iqtisodiy aloqalarni faollashtirish sohasida

hududni iqtisodiy rivojlantirish strategiyasidan, shu jumladan o‘rta va uzoq muddatli tashqi iqtisodiy muvozanatligini ta'minlash maqsadlaridan kelib chiqib, xalqaro iqtisodiy hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha takliflarni ishlab chiqadi;

xorijiy davlat hududlari bilan o‘zaro hamkorlikni rivojlantirish, mintaqalararo va chegaraoldi hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;

m) vazirlik va idoralarning barcha hududiy bo‘linmalari, xo‘jalik boshqaruvi organlarining faoliyatini muvofiqlashtirish sohasida:

makroiqtisodiy siyosat, iqtisodiy va ijtimoiy rejalashtirish, viloyatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va tuzilmaviy islohotlarni amalga oshirish sohasida vazirlik va idoralarning barcha hududiy bo‘linmalari, xo‘jalik boshqaruvi organlarining faoliyatini muvofiqlashtiradi;

hududlarda kambag‘allikni qisqartirish borasida ishlab chiqiladigan dasturlar, amalga oshiriladigan chora-tadbirlarni muvofiqlashtiradi;

hududlarda sanoat sohalarini rivojlantirish bo‘yicha davlat dasturlari, investisiya dasturlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va Xukumatining qarorlari, investisiya loyihalari bajarilishini doimiy tahlil qiladi va monitoringini amalga oshiradi;

mintaqalararo va chegaraoldi hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish, hududlararo hamkorlik forum yakunlari bo‘yicha investisiya va savdo-iqtisodiy shartnomalar bajarilishini doimiy tahlil qiladi va monitoringini amalga oshiradi;

vazirlik va idoralarning barcha hududiy bo‘linmalari, xo‘jalik boshqaruvi organlarining davlat dasturlari, investisiya dasturlari, sanoatni rivojlantirish dasturlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining tegishli qarorlari, investisiya loyihalarini amalga oshirishda o‘zaro samarali faoliyatini tashkil qilish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi.

3. Bosh boshqarma to‘g‘risidagi nizom va shtatlar jadvallari Vazirlik bilan kelishilgan holda viloyat hokimi tomonidan tasdiqlanadi.